Seksiyonel Kapı Yataklama Tipi Seçimi, Standart, Yüksek, Giyotin ve Tavan Eğimli

Bir seksiyonel kapı projesinde ölçü konuşulurken önce net genişlik ve net yükseklik söylenir. Oysa üretimi ve sahadaki montajı asıl belirleyen üçüncü bir ölçü vardır: açıklığın üst kenarı ile tavan (ya da ilk kiriş) arasında kalan boşluk. Şartnamede kapı üstü yükseklik olarak geçer, sahada çoğu zaman kapitür denir. Bu boşluk kanadın açıldığında nereye gideceğini, dolayısıyla ray düzenini, tambur grubunu ve yay hesabını tayin eder.

Bu yazı yataklama tiplerini karşılaştırmak için değil, projede hangisinin zorunlu olduğunu belirlemek için yazıldı. Hedef okur şartname hazırlayan mühendis, ölçü alan montaj ekibi ve teklif toplayan satın alma sorumlusu.

Yataklama tipi ne demek?

Seksiyonel kapının kanadı yatay panellerden oluşur ve açılırken bu paneller yan raylar boyunca yukarı çıkar. Rayların açıklığın üstünde nasıl kıvrıldığı, kanadın nereye toplandığını belirler. Dört düzen kullanılır:

• Standart yataklama, kanat açıklığın hemen üstünde yatay düzleme kıvrılır ve tavan altında geriye doğru toplanır. En yaygın ve en ekonomik düzendir.

• Yüksek yataklama, kanat bir miktar dikey yükseldikten sonra yatay düzleme geçer. Tavan yüksekse ve açıklığın üstündeki alan boşsa geçiş yüksekliğini korur.

• Giyotin yataklama, kanat hiç yatay düzleme geçmeden tamamen dikey yükselir. Tavan altı boş, açıklık üstü çok yüksek yapılarda kullanılır.

• Tavan eğimli yüksek yataklama (FHL), raylar çatının eğimini izler. Beşik çatılı ve tek yöne eğimli yapılarda kanadı eğime paralel taşır.

Karar ölçüsü: kapı üstünde ne kadar boşluk var?

Yataklama tipi tercih değil sonuçtur. Sahadaki boşluk hangi tipe yetiyorsa o uygulanır. Ölçü teyit formlarımızda her tip için istenen değerler farklıdır, çünkü her tip farklı bir boşluk ve farklı bir tambur grubu ister.

Standart yataklama, kapı üstünde 400 mm boşluk gerektirir. Bu, endüstriyel yapıların çoğunda mevcut olan değerdir ve projeye ek maliyet getirmez.

Yüksek yataklamada gereken kapı üstü yükseklik sabit değildir: seçilen yüksek yataklama ölçüsüne 350 mm eklenerek bulunur. Yani 1 000 mm yüksek yataklama isteniyorsa açıklığın üstünde 1 350 mm boş kalmalıdır. Bu düzeni seçmenin nedeni genellikle estetik değil işlevseldir; kanadı yukarı taşımak, açıklığın hemen üstündeki tesisat, vinç yolu veya aydınlatma hattını kurtarır.

Giyotin yataklamada kanat tamamen dikey gittiği için gereken boşluk kapı yüksekliğinin kendisi artı 350 mm’dir. 4 000 mm yüksekliğinde bir kapı için açıklığın üstünde 4 350 mm boşluk aranır. Karşılığında tavan altındaki alan tamamen serbest kalır; vinç çalışan, asma kat bulunan ya da tavana yakın raf sistemi olan tesislerde asıl tercih nedeni budur.

Tavan eğimli yüksek yataklamada yukarıdakilere ek olarak motor ayağı için 300 mm yer ayrılır. Eğimli çatıda raylar sabit bir yatay düzlem bulamadığı için motor konumu ayrı hesaplanır.

Tambur grubu yataklama tipini sınırlar

Yataklama tipi seçildiğinde iş bitmez; kanadı taşıyan halat tamburu da o tipe uygun olmalıdır. Tambur grubu hem azami kapı yüksekliğini hem yüksek yataklama ölçüsünü sınırlar:

• Standart yataklama tamburları, kademeli olarak yaklaşık 2 440 mm ile 9 750 mm arasındaki kapı yüksekliklerini karşılar.
• Yüksek yataklama tamburlarında iki sınır birlikte tutulur: azami kapı yüksekliği yaklaşık 4 800 mm ile 6 000 mm, yüksek yataklama ölçüsü ise 1 370 mm ile 4 100 mm arasında değişir.
• Giyotin yataklama tamburları yaklaşık 3 290 mm ile 8 500 mm aralığını kapsar.

Buradaki pratik sonuç şudur: yüksek yataklama ölçüsünü büyütmek serbest bir tercih değildir, tambur kademesi bittiğinde durur. Kapı yüksekliği bir üst kademeye taştığında tambur da değişir ve bu, teklifteki kalemleri etkiler.

Halat sarımı da tipe göre farklıdır. Standart uygulamada halat tambura 2,5 tur sarılır. Yüksek yataklamada ise tamburun ilgili bölümünün alt tarafında, yüksek yataklama ölçüsü kadar mesafe halatla ölçülüp boş bırakılır; halatın tamamı bunun üzerindeki bölüme sarılır. Boş bırakılan pay kanadın dikey hareket ettiği mesafeyi karşılar. Sarımın eksik veya fazla olması kapının dengesini bozar ve halatın tamburdan çıkmasına yol açabilir.

Full Vision ve garaj kapılarında durum

Yataklama seçenekleri ürün ailesine göre daralır. Endüstriyel seksiyonel kapılarda dört tipin tamamı uygulanabilir. Full Vision kapılarda standart, yüksek ve giyotin yataklama için ayrı ölçü formu vardır. Garaj kapılarında tek form kullanılır, çünkü bu ürün ailesinde konut ve küçük tesis garajlarının tipik tavan düzeni hedeflenmiştir.

Bir açıklık için hangi ürün ailesinin seçildiği yataklama tartışmasından önce netleşmelidir; aksi hâlde mevcut olmayan bir kombinasyon üzerinde ölçü konuşulur.

Ölçü formu neden imzalanır?

Yataklama tipi belirlendikten sonra ölçü, o tipe ait ölçü teyit formu üzerinde yazılı olarak doğrulanır. Formlar tipe özeldir; standart, yüksek, giyotin ve tavan eğimli yüksek yataklama için ayrı sayfalar kullanılır. Net genişlik ve yükseklik, kapı üstü yükseklik, yan boşluklar, motor tarafı, pencere ve RAL seçimleri tek tek işaretlenir.

Bu bir bürokrasi adımı değil. Onaylanmış form olmadan başlayan üretimde ölçü hatası panel imalatına kadar iner ve o noktada düzeltmenin bedeli sevkiyatı da kapsar. Formların tamamı Kataloglar ve Dokümanlar sayfamızda, ilgili ürün sayfalarının doküman bölümünde de aynı dosyalar yer alır.

Projede sırayla sorulacaklar

1. Net açıklık genişliği ve yüksekliği nedir?
2. Açıklığın üstünde tavana (ya da ilk kirişe) kadar kaç mm boşluk var?
3. Bu boşlukta kiriş, tesisat, vinç yolu veya aydınlatma hattı var mı?
4. Tavan yatay mı, eğimli mi?
5. Tavan altındaki alanın boş kalması gerekiyor mu (vinç, asma kat, raf)?
6. Kapı yüksekliği tambur kademesinin neresine düşüyor?

İlk iki sorunun cevabı çoğu projede yataklama tipini tek başına belirler. Kalan sorular tipi doğrular ve tambur ile motor eşleşmesini netleştirir. Ölçüleri ilettiğinizde doğru formu ve tip önerisini biz yönlendiriyoruz; teklif bu teyit üzerinden hazırlanır.